Կենսագրություն

 

«Արվեստը գեղեցիկի միջոցով մեծագույն ճշմարտությունները հաղորդելու պահի բերկրանքն է»:

 

Armine's mother and fother.
Արմինե Կալենցի ծնողների՝ Տիգրանուհի և Սարգիս Պարոնյանների ամուսնության լուսանկարը. Պոլիս (Կոնստանտինոպոլիս):
Little Armine with her mohter and brother
6 տարեկան Արմինեն իր մայրիկի և մեծ եղբոր հետ. Դամասկոս. 1926թ:

1920

Արմինե Կալենցը ծնվել է Դամասկոսում (Սիրիա) 1920 թվականին,  արմատներով ատաբազարցի  ուսուցիչներ Տիգրանուհի և Սարգիս Պարոնյանների ընտանիքում: 1915թ. Արմինե Կալենցի ծնողները, հրաշքով փրկվելով Մեծ եղեռնից,  հայտնվում են Դամասկոսում: 1920  թվի աշնանը, երբ Օսմանյան Կայսրությունում կարճատև հանդարտություն է նկատվում, Արմինե Կալենցի ընտանիքը վերադառնում է  Ատաբազար`  հայրենիքում կրկին անգամ վերահաստատվելու նպատակով: Սակայն շուտով Թուրքիայի տարբեր վայրերում վերսկսվում են հուզումներն ու հայերի հետապնդումները:

 

56
Արմինե Կալենց. «Ընտանիք». 1994. © Galentz

Այդ ընթացքում մահանում է Արմինեյի հայրը,  և ՝ 22 տարեկան երիտասարդ Տիգրանուհին մնում է միայնակ իր երկու երեխաների՝ 6 ամսական Արմինեի և նրա մեծ եղբոր` Արամի հետ: Փրկվելով քեմալական զինվորներից՝ մայրը ստիպված է լինում ճանապարհին թողնել իր տղային` Արամին,  մի ամերիկյան որբանոցում և շարունակել փախուստը՝ փոքրիկ Արմինեին գիրկն առած: Նրան,  ի վերջո, հաջողում է ֆրանսիական մի նավով հասնել Պոլիս: Վեց տարի այնտեղ ապրելուց հետո, 1926 թվականին Տիգրանուհին փոքրիկ Արմինեի հետ տեղափոխվում է  Սիրիա՝  Հալեպ, որտեղ նրանց, բարեբախտաբար, միանում է Արամը: Սկսվում են թափառական կյանքի դաժան ու ձիգ օրերը,  գործից գործ, քաղաքից քաղաք. այդ օրհասական օրերին հայ գաղթականներն ամենուրեք էին, ուր հաց հայթայթել էր հաջողվում:

Polis
Արմինե Կալենց. «Պոլիս». 1965. © Galentz

 

 

1926-1935 Նախնական կրթություն

Վեց տարեկանից Արմինեն Հալեպում այցելում է Հայկազյան վարժարան, ուր նախնական կրթությունն է ստանում: Այնտեղ նա սովորում է միչև 1931 թվականը: 1931 թվին ընտանիքը տեղափոխվում է  Պաղեստին՝  Երուսաղեմ: Այստեղ Արմինեն  մինչև 1933-ը հաճախում է Երուսաղեմի վանքի Ս. Թարգմանչաց դպրոցը: Ապագա նկարչուհու համար սրանք կարևոր տարիներ էին, երբ հայոց պատմության և գրականության մասին հիմնավոր գիտելիքներ յուրացնելուն զուգահեռ նա նաև հոգևոր դաստիարակություն է ստանում. դա հետագայում հիմք է դառնում արդեն հասուն տարիքում իր փիլիսոփայական հայտնի շարքերի ստեղծման համար: 1935 թվականին ընտանիքը Եղուսաղեմից նորից տեղափոխվում է Հալեպ՝ Սիրիա, այստեղ Արմինեն հաճախում է ֆրանսիական Սեն-Ժոզեֆ մայրապետների վարժարանը:

1935-1938

Իրականանում է Արմինեի երազանքը, նա այցելում է Հռոմ` արվեստի աշխարհ, որտեղ նա ուզում էր ապրել և արվեստ սովորել: Արմինեն վերադառնում է Սիրիա վստահ որոշմամբ, որ նկարիչ է դառնալու: Սակայն Ժիրայր Օրաքիանը ( հայ նկարիչ, ում հետ նա ծանոթացել էր Հալեպում)  համոզում է երիտասարդ Արմինեին փոխել մտադրությունը՝ հիմնավորելով իր տեսակետը Իտալիայում առկա կյանքի ծանր պայմաններով և ֆաշիզմի ամրապնդմամբ:  Օրաքիանի համուզմամբ ժամանակակից արվեստը Ֆրանսիայում էր ծաղկում  և հարկ էր գնալ Փարիզ:

Արմինե Կալենցը (Պարոնյան)  միշտ էլ արվեստին մոտ կանգնած մարդ եր: Սիրում էր երաժշտություն, գրականություն, պար: Շատ տարիներ անց Արմինեն իր հուշերի մեջ նշում է, թե չլինեին Հռոմի և Կալենցի ուժեղ ձեռքը, երևի նրա  ներուժը այլ կերպ դրսևորվեր:

48
Արմինե Կալենց. 1930-ականներ. Բեյրութ

«Ես սիրում եմ արվեստը և պիտի գնամ նրա ճանապարհով»

 

111
Արմինեն Հարություն Կալենցի արվեստանոցում. Բեյրութ. 1942թ․

1938-ին Արմինեն ծանոթանում է Օնիկ Թոփուզյանի հետ« ով նրան հայտնում է Բեյրութում ապրող հայ նկարիչ Հարություն Կալենցի մասին: Արմինեն անմիջապես մեկնում է Բեյրութ: Կլոդ Միշլեի արվեստանոցում նա ծանոթանում է Հարություն Կալենցի հետ ու դառնում նրա ուսանողը: «Իմ Իտալիան դարձավ Հարություն Կալենցի արվեստանոցը»:

 

222
Արմինե Կալենց. «Արվեստանոցի բակը». Բեյրութ. 1940-ական թթ. © Galentz

 

«Իմ Իտալիան դարձավ Հարություն Կալենցի արվեստանոցը»

36
Արմինե Կալենց. «Բեյրութի շրջակայքում». 1942թ. © Galentz
1.5
Արմինե Կալենց. «Ինքնադիմանկար». 1938թ․

 

Armine with Galentz. Beirut. 1939.
Նյու Յորքում Համաշխարհային ցուցահանդեսի համար` Լիբանանի տաղավարի ձևավորումը իրականացնող աշխատանքային խումբը՝ Արմինե Կալենց (Պարոնյան), Հարություն Կալենց (կենտրոնում), երկու ճարտարապետ (անունները ճշտված չեն). Բեյրութ. 1939թ.

1939-1946

Մեկ տարին Հարություն Կալենցի արվեստանոցում անցնում է խիստ աշխատանքային ծրագրով: Արմինեի զարգացումն այնքան արագ է ընթանում, որ արդեն 1939 թվականին նա հնարավորություն  է ստանում ընդգրկվելու Նյու Յորքում կայանալիք Համաշխարհային ցուցահանդեսում` Լիբանանի տաղավարի ձևավորումը իրականացնող աշխատանքային խմբում, ինչի արդյունքում ստանում Լիբանանի կառավարության պատվոգիրը:

Ուսման ավարտին, մեկ տարի անց, Արմինեն վերադառնում է Հալեպ և սկսում իր ինքնուրույն աշխատանքը… Հալեպում Արմինեն միակ կին արվեստագետն էր:

Արմինեն ծանոթանում է Ժան Լոֆրենի հետ,  որը Հյուսիսային Սիրիայի հուշարձանների պահպանման և վերականգնման պատասխանտուն էր ու Հալեպի թանգարանի տնօրենը:

 

Հետագայում նրանք մտերիմ բարեկամներ դարձան. հենց նրա շնորհիվ Արմինեն ճամփորդեց, ճանաչեց, ուսումնասիրեց Սիրիան: Ժան Լոֆրենը Արմինեին նաև ծանոթացրեց որոշ մտավորականների հետ: Ժան Լոֆրենի և իր ընտանիքի հետ բարեկամությունը շարունակվեց նույնիսկ Արմինե Կալենցի՝ Խորհրդային Հայաստան տեղափոխվելուց հետո:

2.7
Արմինե Կալենց. Էտյուդ. Բեյրութ.1940-ականներ. © Galentz
52
Արմինե Կալենց. «Գյուղական բնանկար կապույտ ծառով». Լիբանան. 1942թ․ © Galentz

 

2 (2)
Արմինե Կալենցի անհատական ցուցահանդեսի հրավիրատոմսը

1940

Հալեպ քաղաքի «Պարոն» հյուրանոցում բացվում է Արմինեի անդրանիկ ցուցահանդեսը, որտեղ վաճառվում է նրա ստեղծագործությունների գերակշռող մասը:

888
Արմինե Կալենց. «Ծովածոց». 1940 թթ. © Galentz
51
Արմինե Պարոնյան (Կալենց). «Մեր տուն-արվեստանոցը Բեյրութում». 1940թ. © Galentz

 

Armine with little Armen. Beirut. 1944
Արմինե Կալենցը իր առաջնեկի՝ Արմեն Կալենցի հետ. Բեյրութ. 1944թ.
2.1.0
Արմինե և Հարություն Կալենցների ամուսնության օրը. Բեյրութ.1943թ.

1943

Ստեղծագործական կապը Արմինեի ու Կալենցի միջև շարունակվում է,  նրանք երբեմն հանդիպում են. Կալենցը համակ ուշադրությամբ հետևում է Արմինեի ստեղծագործական աճին:
1943 թվականի մայիսի 2-ին Հարություն Կալենցը և Արմինեն ամուսնանում են Բեյրութի Սուրբ Նշան եկեղեցում. խորանին` Հարություն Կալենցի Տիրամայրն էր, պատկերի բնորդուհին էլ հենց ինքը` Արմինեն: 1944-ի Փետրվար ամսին ծնվում է Կալենցների առաջնեկը` Արմենը:

 

1945

Բեյրութում, Գեղարվեստի ակադեմիայում Արմինեն բացում է իր մեծ ցուցահանդեսը, որը հաջողություն և լայն արձագանք է ունենում: Ցուցահանդեսը բացում է Լիբանանի նախագահի եղբայրը` Սալիմ Ալ Խյուրին, որը անվանի փաստաբան էր:

Invitation on the personal exhibition of Armine Galentz. 1945. Beirut_2
Արմինե Կալենցի՝ Բեյրութի Գեղարվեստի ակադեմիայում անցկացված անհատական ցուցահանդեսի հրավիրատոմսի էջից՝ «Սրտի մեղեդի, առանց կեղծիքի կամ հնարքների՛». Ժորժ Սիր: 1945թ.
Invitation on the personal exhibition of Armine Galentz. 1945. Beirut_1
Արմինե Կալենցի՝ Բեյրութի Գեղարվեստի ակադեմիայում անցկացված անհատական ցուցահանդեսի հրավիրատոմսը. 1945.թ․

 

4
Արմինե Կալենց. «Բեյրութի նավահանգիստը». 1940-ական թթ. © Galentz
1.4
Արմինե Կալենց. «Երիտասարդ աղջկա դիմանկարը». 1945թ. Անհատական հավաքածու․
2.6
Արմինե Կալենց. «Բեյրութի շրջակայքում». 1945թ. © Galentz
35
Արմինե Կալենց. «Բեյրութի շրջակայքում». 1945թ. © Galentz

 

«Առաջին և ամենահուզիչ տպավորությունը` Մասիսն էր: Նրա սպիտակահեր գագաթը ինչ-որ արքայական, աստվածային մի բան էր պարունակում իր մեջ»

50
Արմինե Կալենց. «Երևանի տեսարանը». 1966թ. © Galentz

1946-1967

Հունիս ամսին հայրենադարձների առաջին քարավանով Կալենցների ընտանիքը տեղափոխվում է Խորհրդային Հայաստան: «Առաջին և ամենահուզիչ տպավորությունը Մասիսն էր: Նրա սպիտակահեր գագաթը ինչ-որ արքայական, աստվածային մի բան էր պարունակում իր մեջ»:

Մայիս ամսին Արմինեն ընտանիքի հետ հասնում է Հայաստան: Հաստատվելով Երևանում Կալենցները մի փոքր սենյակ են վարձում` այն ժամանակ Երևանի ծայրամասում (այսօր դա Կոմիտաս փողոցի երկաթուղու շրջակայքն է):

 

Armine with sons - Armen and Saro, Yerevan. 1949
Արմինե Կալենցը երկու որդիների՝ Արմեն Կալենց և Սարո Կալենցի հետ. Երևան. 1949թ.

Հունիսին Արմինե Կալենցը դառնում է Խորհրդային Հայաստանի նկարիչների միության անդամ:  Հոկտեմբեր ամսին ծնվում է երկրորդ որդին` Սարոն: Արաբկիր թաղամասում՝ Կալենցներին հատկացված հողակտորի վրա,  նկարիչները կառուցում են իրենց տունը՝ ըստ Հարություն Կալենցի  նախագծի:

Armine with two sons. Yerevan 1952
Արմինե Կալենցը երկու որդիների հետ Երևանի տուն-արվեստանոցում. 1952թ.

 

1947

Ապրիլի 27-ին կազմակերպվում է հայրենադարձ նկարիչների աշխատանքների առաջին ցուցահանդեսը:
Արմինե Կալենցը (նկարչուհին դեռ ստորագրում էր իր կտավները որպես Պարոնյան) ցուցահանդեսի միակ կին մասնակիցն էր:  Ներկայացված էին Լիբանանում կատարած նրա յուղաներկ բնապատկերները և մի շարք ջրանկարներ:

1948

Ապրիլ ամսին նկարիչների միությունում տեղի ունեցած Հայաստանի նկարիչների նոր աշխատանքների ցուցահանդեսին մասնակցությունից հետո քննադատության տարափ տեղաց Կալենց ամուսինների հասցեին. Նույն,  ինչպես և Հարություն Կալենցի դեպքում,  կոշտ քննադատության արժանացավ Արմինե Կալենցի (Պարոնյան) «Հայրենի հողում» ստեղծագործությունը, որն, ինչպես ասվում էր իշխանությունների կենտրոնական օրգան «Կոմունիստ» թերթում հրապարակված գրախոսականում, «բուրժուական գեղանկարչությանը նմանակելու արդյունք»: Այդ հոդվածն Արմինեի ստեղծագործական կյանքում ծանր հետևանքներ բերեց:  Նրան ճիշտ Կալենցի նման արգելեցին մասնակցել միության ցուցահանդեսներին: Եվ քանի որ խորհրդային պետական պատվերների համակարգում դա աշխատանք վաճառելու միակ ձևն էր, Կալենցներն այսպիսով զրկվեցին իրենց հանապազօրյա հացը վաստակելու հնարավորությունից: Ավելին, այս կարգավիճակում հայտնված արվեստագետները հավասարեցվում էին «պորտաբույծներին» և քրեորեն պատժվում` ընդհուպ մինչև աքսոր…
«Ստեղծագործական կյանքով ապրելու, նկարելու մասին մտածել չէինք կարող, որովհետև այդ բոլորը դարձել էր մեզ համար երազ, երբ չէինք կարողանում բավարարել մարդկային ամենատարրական պահանջները»:

 

1954

Նկարիչների միության համագումարում Արմինե Կալենցը ցնցող ելույթ է ունենում՝ քննադատելով հայրենադարձների հանդեպ տարվող քաղաքականությունը: Նրա ելույթը փաստորեն տապալեց համագումարը: Դրանից հետո շուրջ երկու շաբաթ ապրեցին, ասես, վակուումի մեջ:

 

4.1
Արմինե Կալենց. «Գյուղական բնանկար». 1950-ականների սկիզբ. © Galentz
4.6
Արմինե Պարոնյան. (Կալենց). «Ադա Գաբրիելյանի դիմանկարը». 1955-1959 թթ. © Galentz

1957

Հայաստանի նկարիչների միության դահլիճներում առաջին անգամ կազմակերպվում է Մարտի 8-ին նվիրված և հետագայում արդեն ավանդական դարձած հայ կին նկարիչների ցուցահանդեսը,  որին Արմինե Կալենցը (Պարոնյան) մասնակցում է մի շարք դիմանկարներով և բնապատկերներով:

 

Sunflowers, 1957.
Արմինե Կալենց. «Արևածաղիկներ»․ 1957թ. © Galentz

1959

Փետրվար ամսին Արմինե Կալենցը մասնակցում է Հայաստանի նկարիչների միությունում բացված դիմանկարների ցուցահանդեսին:

Armine Galentz. Portrait of the Artist Laviniya Bajbeuk-Melikyan. 1958
Արմինե Կալենց. «Նկարչուհի՝ Լավինիյա Բաեժբուկ-Մելիքյան»․ 1958թ. © Galentz

 

1
Լուսանկար Արմինե Կալենցի 1962թ․ անհատական ցուցահանդեսից. ձախից՝ Եսթեր Թագակչյան, Բուսաբան Ցոլակ, Արմինե Կալենց, Սիլվա Կապուտիկյան.

1962               

Մարտի 20-ին Արմինե Կալենցը Հայաստանի նկարիչների միությունում անհատական մեծ ցուցահանդես է բացում: Ցուցադրված էին Հայաստանում 1956 թվականից  ստեղծած 90 գեղանկար և  25 գունանկար, ջրանկար ու գծանկար: Ցուցահանդեսը տևել է մինչև ապրիլի 11-ը և ունեցել 7000 այցելու:  Ապրիլի 10-ին նկարչի հետ հանդիպում-երեկո է անցկացվել:

Self_portrait. 1961
Արմինե Կալենց. «Ինքնադիմանկար». 1961թ. © Galentz
2 (3)
Արմինե Կալենցի 1962թ․ անհատական ցուցահանդեսից. ձախից՝ Երվանդ Քոչար, Հարություն Կալենց, Արմինե Կալենց, Հրաչյա Բունիաթյան.

 

1965

23 տարի անց Աիմինեն մեկնում է իր ծննդավայրը՝ Սիրիա, ուր բնակվում էին մայրը` Տիգրանուհին և եղբայրն իր ընտանիքով: Նա այցելում է իր մանկության և պատանեկության վայրերը, շրջում քաղաքից քաղաք և անդադար աշխատում:  Նա վրձնում է Պալմիրայի հինավուրց հուշարձանները, արաբական գյուղերը, հյուսիսային Սիրիայում ինչ-որ տեղ ծվարած Քեսաբը՝  իր հայ բնակիչներով, որ պահպանում են իրենց նախնիների ավանդական նիստուկացը:

Exhibition opening, Alepo. 1965. Minister of Culture of Sirya, Mayоr of Alepo, Armine Galentz's brother - Aram Baronyan
1965 թվականին Հալեպի մշակույթի տանը Արմինե Կալենցի անհատական ցուցահանդեսի բացումը: Աջից՝ Արմինե Կալենցի եղբայրը, Հալեպի քաղաքագլուխը, Սիրիայի մշակույթի նախարարը.
68
Արմինե Կալենց. «Հալեպի մզկիթը». 1965թ. © Galentz
59
Արմինե Կալենց. «Հալեպի ամրոցը». 1965թ. © Galentz

63

16

Աիմինե Կալենցի այս աշխատանքները ցուցադրվեցին Հալեպի Մշակույթի տանը՝ ի ամրապնդումն հայ-արաբական բարեկամության:

«Ճանապարհորդություն Սիրիայում» վերնագրով այս ցուցահանդեսին ներկա էին և  բացեցման խոսք ասացին Հալեպի Սիրիայի մշակույթի նախարարը և քաղաքապետը:

 

1 (2)
1966 թվականի Արմինե Կալենցի ցուցհանդեսի հրավիրատոմսը

1966

Հայաստանի նկարիչների միությունում բացվում է Արմինե Կալենցի  «Ճանապարհորդություն Սիրիայում»  ցուցահանդեսը:

15
Արմինե Կալենց. «Հալեպ». 1965թ. © Galentz

 

20
Արմինե Կալենց. «Հալեպ. Սալիպե թաղամաս». 1965թ. © Galentz

 

Photo by A. Khachikyan. 1971
Արմինե Կալենց. «Ռեքվիեմ» կտավի վրա աշխատելուց. 1971թ. լուսանկարը՝ Վ. Խաչատրյանի. © Galentz

1967 թվականը Արմինեի կյանքում շրջադարձային էր. նա կորցնում է իր սիրած մարդուն, ուսուցչին՝ Հարություն Կալենցին:
Արմինեն թևակոխում է ևս մի նոր` սեփական ճանապարհի փնտրտուքի շրջան:

Requiem, 1971
Արմինե Կալենց. «Ռեքվիեմ». 1971թ. © Galentz

 

1967-2007

Կարոտ. Մտորումներ

1967-ին Արմինե Կալենցը ստանում է Խորհրդային Հայաստանի վաստակավոր նկարչի կոչում՝ (խորհրդային շրջանում արվեստագետներին տրվող պետական պարգևներից մեկը): 1968-ի մայիսի 9-ին նա բացում է սրահ-արվեստանոցը՝ ցուցադրելու Հարություն Կալենցի հատընտիր կտավները: Այնտեղ նա նաև ստեղծագործեց մինչև իր կյանքի ավարտը:

1970 թվականին Արմինեն մտնում է նոր ստեղծագործական շրջան. նա ստանձնում է «Կարոտ» և «Կյանք» պատկերային հորինվածքների շարքերը, աշխատելով գծային և գունային ամենապարզեցված ձևով ու հիմք ընդունելով գիծը` որպես «հոգեվոր սլաք», իսկ գույնը` հոգեվիճակ:

12

Այդ շարքերը նկարչուհին առաջին անգամ ցուցադրեց միայն տասը տարի անց, 1980 թվականին:

Նույն տարում նա զբաղվում է Մոսկվայի գրողների կենտրոնական տանը Հարություն Կալենցի ցուցահանդեսի կազմակերպմամբ: Մոսկվայում ցուցահանդեսի իրականացմանն աջակցել է բանաստեղծ Ա. Դիմշիցը:

1971-ին Արմինեն կազմակերպում է Հարություն Կալենցի ցուցահանդեսը Լենինգրադի Մայակովսկու անվան գրողների տանը: Նրան այդ գործում օգնում են գրող Դմիտրի Մոլդավսկին և Լենինգրադի գրողների միության արվեստաբան Տատյանա Մախմուրյանը:

With D. Moldavskiy.
Արմինե Կալենցը Դմիտրի Մոլդավսկու հետ. Երևան. 1970-ական թթ.

 

Invitation on the personal exhibition in Paris, 1973
«Հայկական թանգարանում» Արմինե Կալենցի անհատական ցուցահանդեսի բացման հրավիրատոմսը. Փարիզ. 1973թ.

1973

Հոկտեմբեր ամսին Փարիզի Հայկական թանգարանում բացվում է Արմինեի անհատական ցուցահանդեսը: Ցուցադրված շուրջ 20 կտավներն Արմինե Կալենցը ստեղծել էր Ֆրանսիայում  երեքամսյա շրջագայության ընթացքում:

Exhibition opening. Paris, 1973

66
Արմինե Կալենց. «Փարիզի Աստվածամոր տաճարը». 1973թ. © Galentz

 

60
Արմինե Կալենց. «Մոնրեալ». 1975թ. © Galentz

1975

Այցելում է Կանադա,  ճամփորդում է երկրում մոտ մեկ ամիս: Այստեղ նա ստեղծեց մի շարք քաղաքային  բնապատկերներ, որոնք ներկայացվեցին Թեքեյան միության ակումբում կազմակերպված անհատական ցուցահանդեսում: Արմինե Կալենցը նաև հանդիպում ունեցավ սփյուռքահայության հետ:

 

39
Արմինե Կալենցը «Ծառ» կոմպոզիցիայի վրա աշխատելու ժամանակ. 1980-ական թթ.

1980

Հայաստանի նկարիչների միությունում Արմինեն բացում է իր անհատական ցուցահանդեսը: Նա շատ էր կարևորում այս ցուցահանդեսը,  քանզի հանրությանն էր ներկայացնում իր «Կյանք»  և «Կարոտ» շարքերը, որ մինչ այդ չէին տեսել նույնիսկ իր մտերիմ ընկերները: Նա ներկայացրեց ոչ միայն տեխնիկական նոր մոտեցում,  այլ մի բոլորովին նոր մտածողություն:

69
Արմինե Կալենց. «Ծառ». 1986թ. © Galentz

 

Untitled-1
1980 թվականի Հայաստանի նկարիչների միությունում Արմինե Կալենցի անհատական ցուցահանդեսի հրավիրատոմսը:

Նա ներկայացրեց ոչ միայն տեխնիկական նոր մոտեցում, այլ մի բոլորովին նոր մտածողություն: Հասարակության կողմից հնչած լայն արձագանքներից զատ ցուցահանդես այցելեց նաև Հայաստանի այն տարիների քաղաքական վերնախավը` ԿԿ առաջին քարտուղար Կարեն Դեմիրճյանի գլխավորությամբ, ինչն  ինքնին հաճախակի երևույթ չէր: Արմինեն սկսում է գրել Հարություն Կալենցի մասին իր հիշողությունների գիրքը. գիրք սիրած մարդու, արվեստագետի և իր մասին: Այս աշխատանքը երկար ու ձիգ տարիներ տևեց: Երբեմն Արմինեն ընդհատում էր այն մի քանի տարով, ապա վերստին վերադառնում հուշերին, հուշեր, որ Կալենց անունով մի ողջ դարաշրջաան էր խորհրդանշում:

1Jan 112
Արմինե Կալենց. «Քարերի ձայները». 1976թ. © Galentz
1Jan 139
Արմինե Կալենց. «Արվեստագետն և իր անուրջները». 1976թ. © Galentz

 

1982

Արմինեն վերադառնում է Սիրիա և ներկայացնում  Հալեպում իր  «Արևելք» վերնագրով անհատական ցուցահանդեսը:

999

1984

Վրաստանի նկարիչների միության հրավերով Արմինեն Թբիլիսիում ներկայացնում է «Կյանք» և «Կարոտ» շարքերը:  Ցուցահանդեսը տևում է երկու ամիս և անցնում մեծ հաջողությամբ:

 

1988

Երևանում՝  Ֆիզիկայի ինստիտուտում,  բացվում է Հարություն և Արմինե Կալենցների ստեղծագործությունների ցուցահանդեսը, նվիրված Արտեմ Ալիխանյանի ծննդյան 80-ամյակին:

 

1Jan 089
Արմինե Կալենց. «Հուսալքում» 1987թ. «Հայկական կենաց աղբյուր» եռապատկերից. © Galentz
1Jan 087
Արմինե Կալենց. «Աղոթք» 1989թ. «Հայկական կենաց աղբյուր» եռապատկերից. © Galentz
1Jan 091
Արմինե Կալենց. «Հուսալքում» 1988-89թթ. «Հայկական կենաց աղբյուր» եռապատկերից. © Galentz

1987-1989

Արմինեն աշխատում է «Աղոթք» եռանկարի վրա, որտեղ նա դիտողին հաղորդակից է դարձնում իր տառապանքներին ու ցավին` որպես հետևանք հայ ժողովրդին պատուհասած բախտորոշ իրադարձությունների՝ Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժ, Սումգայիթ:

 

Invitation

1992

1991 թվին Արմինե Կալենցը մեկնում է ԱՄՆ՝ որտեղ ճանապարհորդում և բեղմնավոր ստեղծագործում է: 1992-ի մարտին նա Լոս Անջելեսում՝  Համահայկական Համազգային Կենտրոնում բացում է անհատական ցուցահանդես՝  ներկայացնելով ԱՄՆ-ում իր ստեղծած հորինվածքները, դիմանկարներն ու բնապատկերները:

1993-ին վերադառնում է Երևան։

6
Արմինե Կալենցը Արիզոնայում, ԱՄՆ. 1992թ.

 

7
Արմինե Կալենց. «Մտորումներ». 1991թ․ Անհատական հավաքածու (ԱՄՆ).

 

 

20012
1994-ին Հայաստանի նկարիչների միությունում Արմինե Կալենցի բացված անհատական ցուցահանդեսի ֆլայերը.
1Jan 101
Արմինե Կալենց. «Դու և ես». 1972թ. «Կյանք» շարքից. © Galentz

1994-1995

Հայաստանի նկարիչների միությունում բացում է անհատական ցուցահանդես:

Նա շարունակում է աշխատել դեռևս 1982 թվականին սկսած Հարություն Կալենցի մասին «Ներիր ինձ, Հարություն» գրքի վրա, որը հրատարակվում է 1997-ին՝ Երևանում: 1995-ին մեկնում է ԱՄՆ։

forgive-me-haroutiun-cover-of-the-book-published-in-yerevan-1997

 

Արմինեն իր տուն-արվեստանոցում. Ցուցահանդեսի պատրաստում. 2000թ․

 

2000

Հայաստանի նկարիչների միությունում բացվում է Արմինե Կալենցի 80-ամյակին նվիրված անհատական հետահայաց ցուցահանդես:

1Jan 064
Արմինե Կալենց. «Մեդիտացիա». 1984թ. © Galentz

 

1Jan 093
Արմինե Կալենց. «Ձգտում և խոկում». 1994թ. © Galentz

 

Armine about herself. Pondering. Book cover. Published in Yerevan, 2004.
2004 թվականին հրատարակված «Արմինե Կալենցը իր մասին. Մտորումներ» հիշողությունների գիրքը:
444
2004 թվականի «Ալբերտ և Թովե Բոյաջյան» ցուցահանդեսի բացումը:
2004Tzagxikner
Արմինե Կալենց. «Ծաղիկներ». 2001թ. © Galentz

2003-2007

2003 թվին Մանեժում (Մոսկվա) Կանանց միջազգային ցուցահանդեսին Արմինե Կալենցը ներկայացնում է երկու կտավ:

2004-ին ավարտում և հրատարակում է իր «Մտորումներ. Արմինե Կալենցը իր մասին» երկրորդ գիրքը:

Նույն թվի հոկտեմբերին նա ցուցահանդես է կազմակերպում Երևանի Գեղարվեստի Ակադեմիայի «Ալբերտ և Թովե Բոյաջյան» ցուցասրահում` նախորդ տարվա ընթացքում պաստելով կատարած ծաղիկների իր շարքից, որն իր կյանքում փաստորեն վերջին անհատական ցուցահանդեսը եղավ: Նկարչուհու տեսողությունը այդ տարիներին կտրուկ վատանում է, և նա գրեթե զրկվում է նկարելու հնարավորությունից:

 

2005 թվին Հայաստանի Արտաքին գործերի նախարարության «Ստեղծագործական Համադրություն» նախագծի շրջանակում ներկայացնում է «Պրոմեթևս» կտավը:

2007 թվականի նոյեմբերի 22-ին Արմինե Կալենցը մահանում է իր տանը, Երևանում:

Untitled-Scanned-02
Արմինե Կալենց. «Պրոմեթեվս». 1983թ. © Galentz

26